Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego

Dominicantes 2010

Polska: 41%

Według diecezji:

Communicantes 2010

Polska: 16,4%

Według diecezji:

Prezentacja dotycząca dominicantes 2010.

Komentarz:

Na przestrzeni ostatnich 30 lat obserwujemy stopniowe (systematyczne) zmniejszanie się liczby osób uczestniczących w niedzielnej mszy św. Jest to tendencja ogólnopolska. Wiąże się z pewnością ze zmianami społecznymi w Polsce. Polskie społeczeństwo podlega zmianom, które skutkują przejawiają się również w zmianach religijności. Migracja ludności ze wsi do miast, wzrost dobrobytu społecznego, nietrwałość rodzin to pewne niektóre społeczno-demograficzne przyczyny spadku dominicantes. Do tego dochodzi wskazywana w badaniach świadomości Polaków „liberalizacja” wartości oraz postaw. Osłabieniu podlega przywiązanie do zasad oraz nakazów moralnych – w tym obowiązku niedzielnej mszy św. Można by to nazwać „subiektywizacją” religijności.

Istnienie na poziomie różnych regionów (diecezji) w Polsce znacznych różnic w dominicantes i communicantes wskazuje jednak również na wpływ innych czynników. W religijności ważną rolę odgrywają więzi społeczne. Są one „utrwalaczem” religijności. Tam gdzie życie społeczności lokalnej zintegrowane jest z życiem parafii, religijność – w tym przede wszystkim praktyki niedzielne – zyskują dodatkową motywację. Tym można wytłumaczyć ogromne różnice między południowo-wschodnimi a północno-zachodnimi krańcami Polski.

Ma to swój fundament również w historycznych uwarunkowaniach oraz symbolicznych. Tam gdzie kościół jest źródłem tożsamości, źródłem poczucia bycia u siebie, wśród swoich bardziej integruje on ludzi ze społeczności na niedzielnej mszy św.

Communicantes. Wzrost w okresie ostatnich kilkudziesięciu lat częściowo można wytłumaczyć zwiększeniem świadomości katolików. Jednak okazuje się, że w diecezjach, gdzie jakość katolicyzmu jest największa (np. tarnowska) względny odsetek osób przystępujących do Komunii św. jest jeden z najniższych w kraju. Zatem silna religijność wiąże się z dużą „rezerwą” do Komunii św. Na podstawie danych można wysunąć odważną tezę, że być może jednym z oznak „sekularyzacji” zmniejszenie się dystansu do Komunii św.

Churching czy po prostu niedzielne pielgrzymowanie?
Churching – ostatnio modne słowo, oznaczające wybieranie przez ludzi dowolnego kościoła na niedzielą mszę św. wiąże się z osłabieniem więzi z własną parafią. Dane dominicantes pokazują, że kościołami o największym „powodzeniu” są te w centrach dużych miast – głównie starówkach oraz sanktuaria. Nie jest żadną nowością zjawisko udawania się na msze do odróżniających się świątyń – właśnie sanktuariów czy nawet, aby posłuchać wybitnych kaznodziei. Tak działo się już w średniowieczu. Na pewno na mniejszą skalę. Dziś przemieszczanie się jest znacznie łatwiej. Zatem może lepiej „churching” nazwać po prostu „niedzielnym pielgrzymowaniem”.

Feminizacja – w skali światowej najbardziej religijne są kobiety. Dowodzą tego badania systemów wartości – również w innych religiach. W Polsce kobiety praktykują niemal dwa razy częściej niż mężczyźni. Jest to duże wyzwanie duszpasterskie, aby msza św. stała się „atrakcyjna” również dla mężczyzn.

(Wojciech Sadłoń, ISKK)